Kada je neophodna operacija trećeg krajnika kod dece
Dr Bojan Marković, ORL, alegolog i klinički imunolog, piše za Telegraf
Treći krajnik ili tonzila faringika, kako se još naziva, počinje da se razvija nakon rođenja. Sagrađen je iz mnogobrojnih sluzokožnih nabora u kojima je smešteno limfatično tkivo i nalazi se na krovu nosnog dela ždrela. Krajnici su važni za odbranu organizma od infekcija, ali postoje stanja kada mogu da izazovu probleme sa zdravljem.
Treći krajnik svoj maksimum razvoja postiže između druge i desete godine starosti. Od puberteta počinje njegovo povlačenje tako da nakon 25. godine života na tom mestu više nema limfatičnog tkiva, već samo nekoliko sluzničnih nabora.
Simptomi uvećanog trećeg krajnika
Adenoidna hiperplazija ili uvećanje trećeg krajnika je normalna imunološka reakcija. Ovaj prirodni proces se dešava u dečjem uzrastu kao posledica čestih infekcija nosa, a namena mu je zaštita donjih disajnih puteva od ulaska virusa, bakterija, alergena i aerozagađivača. Pritom nije veličina adenoida merilo za pojavu i težinu simptoma, već odnos uvećanog adenoida prema širini nosnog dela ždrela. Uvećanje trećeg krajnika nastaje i kao reakcija limfatičnog tkiva na zapaljenje susednih organa, dejstvo alergena i enzima za varenje iz želuca.
Najčešći simptomi uvećanog trećeg krajnika su:
- Hrkanje
- Začepljenost nosa
- Stalna sekrecija iz nosa
- Disanje na usta
- Glas koji ima nazalni prizvuk (takozvani unjkav govor)
Komplikacije
Postoji čitav niz komplikacija koje prouzrokuje uvećan treći krajnik kao što su česte upale srednjeg uha, oštećenje sluha, česte upale nosa i sinusa, upale grkljana i traheobronhitis, razvoj gotskog nepca usled izostanka pritiska jezika na tvrdo nepce. Takođe, postoje i opšti efekti na organizam u vidu usporenog razvoja, preosetljivosti na infekcije, gubitak apetita, uticaj na razvoj inteligencije i mentalnog razvoja, pospanost, apatija.
Lečenje trećeg krajnika
Lečenje može biti konzervativno, odnosno lekovima i hirurško. Ako se radi o aktunom zapaljenju, potrebno je sanirati infekciju i tada primenjujemo konzervativno lečenje. Terapija se sastoji u primeni nazalnih dekongestiva (čuvene kapi ili sprejevi za otpušavanje nosa), antibiotskih kapi po antibiogramu, aspiracija sekreta iz nosa (Proetz metoda) jer zastoj sekreta ne dozvoljava da se postigne dovoljna količina antibiotika u tkivu, primeni sistemskih antibiotika, analgoantipiretici, uzimanje dovoljno tečnosti, nazalni kortikosteroidi i ispiranje nosa slanim rastvorima.
Kada je vreme za operaciju?
U drugom aktu po smirivanju svih znakova akutne infekcije, nakon par nedelja, procenjujemo da li su adenoidi i dalje uvećani i da li zatvaraju disajni put; ako je to slučaj, savetujemo hirurško lečenje adenoidektomiju. Donje starosne granice za operaciju trećeg krajnika nema, on se operiše kad je to medicinski neophodno.
Operativne komplikacije
Operativne komplikcije delimo na intraoperativne i postoperativne. Intraoperativne komplikacije se dešavaju u toku samog operativnog zahvata, a to su krvarenje, aspiracija sekreta, aspiracija komadića tkiva trećeg krajnika, povreda kičme, povreda mekog nepca, povreda okolnih struktura nazalnog dela ždrela, povreda ušća Eustahijeve.
Kada je reč o postoperativnim komplikacijama one mogu biti: krvarenje sedmog dana, infekcija, velofaringealna insuficijencija odnosno vraćanje hrane i vode na nos, ponovni rast trećeg krajnika, oštećenje temporomandibularnog zgloba zbog prejakog otvaranja usta.
Gore navedene komplikacije su moguće ali ako se operativna tehnika izvodi vrlo pažljivo one se praktično i ne dešavaju.
Oporavak nakon operacije
Nakon operacije ostaje se u bolnici, nekoliko sati, radi praćenja ranog postoperativnog toka, a potom se mali pacijent otpušta na kućno lečenje. Nije neophodno da dete prespava u bolnici. Savetuje se kašasta prohlađena hrana u narednih pet do deset dana. Bolovi su blagi. Uzimaju se lekovi protiv bolova po potrebi. Dovoljno uzimanje tečnosti i mirovanje. Kontrola se zakazuje petog postoperativnog dana.
